TERIMLER SÖZLÜGÜ

1 ton petrol: 1 ton petrol

1 varil petrol: 159 litre petrol

aa: Katılaştığı zaman pürüzlü ve çatlaklı bir yüzeye sahip olan lav türü.

abamper: Elektromanyetik birimler sisteminde akım birimi. Uzayda aralarında 1 cm mesafe olan birbirine paralel iki telin her bir santimetresinde 2 dinlik kuvvet meydana getiren akım; 1 abamper 10 ampere eşittir.

abanoz: İkiçeneklilerin abanozgiller familyasından, Orta Afrika ve Hindistan gibi sıcak bölgelerde yetişen bir ağaç (Diospyros ebenum). Sert, ağır ve dayanıklı olan odunu doğal olarak siyah renktedir ve mobilyacılıkta kullanılır. Piyanoların siyah tuşları da abanozdan yapılır.

abanozgiller: İkiçenekliler sınıfından, abanoz ve trabzonhurması gibi ağaçları kapsayan, beş cinsi ve üç yüzden fazla türü bulunan odunlu bitki familyası (Ebenaceae). Odunları sert ve çoğunlukla siyahtır.

abazi: Kaslarda ve duyularda herhangi bir bozukluk olmaksızın, çoğu kez isterik nedenlerle kısmen ya da bütünüyle yürüyememe durumu.

abc silahları: Atom, biyoloji ve kimya silâhlarına verilen ad. Nükleer silâhlar, mikrop silâhları ve savaşta kullanılan zehirli gazlar bu başlık altında toplanır.

Abdomen: Karın, böceklerde vücudun son bölümü.

abis: Okyanusların bazı kesimlerinde görülen, alanı küçük, ancak derinliği 10.000 metre dolaylarında bulunan derin dip. Güneş ışığının erişemediği kısım olarak bilinen abislerin taranması, birçok araştırmacının ilgisini çekmiştir. Yakın zamanlarda, Prof. Piccard'ın bu konuda girişimi, 600 m.'den başlayarak güneş ışığının ortadan kalktığını ve böyle bir derinlikte hiçbir bitkinin yaşayamadığını kanıtlamıştır. Ancak bazı hayvanlar, vücutlarındaki basınç dengesi yüzünden abislerde yaşayabilmektedirler.

abiyogenez: Canlıların cansız maddelerden meydana geldiğini savunan görüş.

abiyotik faktör: Bir organizmanın üzerinde, kendi çevresinin cansız bir özelliği tarafından olunan etki.

abiyotropi: Bir genetik kusur sonucu herhangi bir organın başlangıçtaki durumunu veya işlevini yitirmesiyle ortaya çıkan ve erişkin yaşta görülen hastalık.

absisik asit (ABA): Absisik asit olgun yapraklarda üretilir. Gelisim sezonunun sonuna dogru miktari sitokinin ve giberellinlerin iki kati artar. ABAseviyesinin yüksek olmasi meristematik dokularda hücre bölünmesini durdurur ve bitkilerde ilk gelisen yapraklardan tomurcuk kini olusmasini saglar. Tomurcuk kini, soguk ve sert kis süresince meristemleri donmaktan ve kurumaktan korur. Absisik asitlerin varligi kis boyunca tohumu korur.

Absorbsiyon: Enerji ya da diğer bir maddeyi emebilme, soğurma.

absorpsiyon: Emilim. Bir organizmanın vücudundaki hücrelerin içine bir maddenin alınması.

acem lalesi: Taşkırangillerden bir süs bitkisi, güneştopu (Escholtzia california). Saksıda ve bahçede yetiştirilebilir. Yatık gövdeli, gri-mavi yapraklı, turuncu ya da sarı çiçeklidir.

acemborusu: Ağustos-eylül aylarında, kırmızı renkte ve boru biçiminde bol çiçek açan, sarmaşık türünden bir süs bitkisi (Bignonia radicams).

acıağaç: Turunçgillerden, kavasya da denen küçük bir ağaç (Quassia amara). Yaprakları almaşık dizilmiş, çiçekleri er ve dişi olmak üzere parlak kırmızıdır; salkım biçiminde bir araya toplanmıştır. Tadı acı olan kökü, kabuğu ve odunu, hekimlikte iştah açıcı olarak kullanılır. Sıcak ülkelerde yetişir.

acıbadem: Gülgillerden bir meyve ağacı (Prunus amygdalis amara) ve bunun meyvesi. Meyvesi acımsı, keskin kokuludur. Kabuğu kalın, içi (etli kısmı) küçüktür. İçinde tatlı bademden fazla olarak siyanhidrik asit (acıbadem ruhu) ve uçucu bir yağ bulunur. Meyveye acı tadını veren bu maddelerdir. Acıbadem yağı krem, koku ve ayakkabı boyası yapımında kullanılır.

acıbakla: Baklagillerden, bir yıl ya da daha çok yaşayan ve yahudibaklası da denen otsu bitki cinsi (Lupinus). Hayvan yemi, yeşil gübre ve süs bitkisi olarak yetiştirilen birçok türü vardır. Kazıkköklüdür. Bütün baklagiller gibi köklerinde azot toplar. Çiçekleri canlı ve değişik renklerde, başak ya da salkım tipindedir. Acıbaklanın doğal olarak yetişen türleri, içlerinde zararlı bir alkaloit taşır; bu nedenle hayvanlara yedirilen türleri, ıslah edilerek bu alkaloitten arındırılmış olanlardır. Süs bitkisi olarak yetiştirilen türlere ise, melezleme yoluyla çok çeşitli görünümler kazandırılmıştır. En bilinen türleri, ak çiçekli acıbakla (Lupinus albus), mavi çiçekli acıbakla (Lupinus angustifolius) ve sarı çiçekli acıbakladır (Lupinus lutens).

acıbalık: Sazangillerden, küçük boyda, Avrupa ve Türkiye akarsu ve göllerinde yaşayan kılçıklı tatlı su balığı, gördek, ilikbalığı (Rhodeus amarus, Rhodeus cericeus amarus). Çiftleşme döneminde erkeklerinin rengi kızarır. Bu nedenle kiraz balığı da denir. 8-10 cm. boyundadır. Acıbalık, kimi midye cinsleriyle (Unio, Anadonta) ortak yaşar. Balık, yumurtalarını bu midyenin içinde kuluçkaya bırakır, midyenin kurtçukları da balığın üzerine yapışır, böylece uzun mesafelere taşınır.

acımarul: Bileşikgillerden, bir çeşit hindiba (Cichorium endivium). Taze sürgünlerinden elde edilen acı sıvı, eskiden hekimlikte uyuşturucu ve yatıştırıcı olarak kullanılırdı. Sürgünlerinden akan özsu kurutulup esmerleşir ve acımarul sütü denilen ilâç elde edilir.

Acoelomata: Sölom boşluğuna sahip olmayan canlılar. Endoderm ve ektoderm arası tamamen mezoderm ile doludur.

açelya(açalya): Fundagillerden, kokusuz, çeşitli renklerde zarif çiçekler açan bitki (Azalea). Kuzey yarıkürede yetişir. Çiçekleri bol ve gösterişli olduğu için evlerde, bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilir. Açelya, orman gülü adlarıyla da bilinir. Kireçli toprağı sevmez. Funda toprağıyla, yaprak çürüğü konmuş saksılarda yetiştirilir.

Toplam kayitli terim: 788 - Sayfa: 1

«««Geri